โคราชจีโอพาร์คหรืออุทยานธรณีโคราช

            โคราชจีโอพาร์คหรืออุทยานธรณีโคราช หมายถึง พื้นที่ทางภูมิศาสตร์บริเวณลุ่มน้ำลำตะคองตอนกลาง – ตอนล่างที่เป็นมรดกทางธรณีวิทยาที่มีคุณค่าในระดับนานาชาติ รวมทั้งแหล่งนิเวศวิทยาและวัฒนธรรมที่ชุมชนท้องถิ่นร่วมกันอนุรักษ์ ศึกษาและใช้ประโยชน์อย่างบูรณาการผ่านทางกิจกรรมการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน โดยโคราชจีโอพาร์คเป็นจีโอพาร์คหนึ่งในหลายแห่งของประเทศไทย ที่มีเป้าหมายการดำเนินงานสู่จีโอพาร์คโลกของยูเนสโก มีพื้นที่ครอบคุลม 5 อำเภอของจังหวัดนครราชสีมา จากด้านตะวันตกถึงตะวันออก คือ อำเภอสีคิ้ว สูงเนิน ขามทะเลสอ เมืองนครราชสีมา และอำเภอเฉลิมพระเกียรติ จำนวนพื้นที่รวม 3,243 ตารางกิโลเมตร หรือประมาณ 1 ใน 6 ของพื้นที่จังหวัดนครราชสีมา

ความเป็นมาของชื่อ “โคราช” 

            การใช้ชื่อ “โคราช” เป็นชื่อของอุทยานธรณี เพราะ 1) เป็นชื่อกลุ่มหินโคราชและที่ราบสูงโคราชในทาง ธรณีวิทยา ซึ่งหินและลักษณะภูมิประเทศปรากฏให้เห็นได้ชัดตามแนวถนนมิตรภาพในเขตอุทยานธรณี และ 2) เป็นชื่อทั่วไปและชื่อเดิมของนครราชสีมา

           

 

มรดกทางธรณีวิทยาที่มีคุณค่าระดับนานาชาติ

            หมายถึง มรดกทางธรณีวิทยาในพื้นที่ที่มีผลงานวิจัยตีพิมพ์เผยแพร่ในเอกสารหรือวารสารนานาชาติ ทางด้านวิทยาศาสตร์โลก และมีความโดดเด่นจําเพาะ (unique) ที่แตกต่างจากอุทยานธรณี อื่น ๆ โดยอุทยานธรณีโคราชจะเน้นความโดดเด่นด้านบรรพชีวินหรือซากดึกดําบรรพ์ อย่างน้อย 3 แหล่ง คือ

            1. แหล่งช้างดึกดําบรรพ์และสัตว์พืชร่วมสมัย ตั้งแต่เมื่อ 16 – 0.01 ล้านปีก่อน ในตําบล ท่าช้าง – ช้างทอง อําเภอเฉลิมพระเกียรติ ซึ่งกล่าวได้ว่าพบช้างดึกดําบรรพ์หลากหลายสายพันธุ์ที่สุดในโลก เพราะพบถึง 10 สกุลจาก 54 สกุล (18.5%) ที่พบทั่วโลก เช่น ช้างสี่งา ช้างงาจอบ ช้างงาเสียม  เป็นต้น รวมทั้งสัตว์ร่วมสมัยที่เป็นสายพันธุ์ใหม่ของโลก เช่น อุรังอุตังโคราช (Khoratpithecus piriyai)  แรดไร้นอโคราช (Aceratherium porpani) สัตว์คล้ายหมู-ฮิปโปท่าช้าง (Merycopotamus thachangensis)

            2. แหล่งไดโนเสาร์และสัตว์ร่วมยุค อายุ 100 ล้านปี ในตําบลสุรนารี – โคกกรวด อําเภอเมือง นครราชสีมา พบไดโนเสาร์อิกัวโนดอนต์สายพันธุ์ใหม่ 3 ชนิด คือ สิรินธรนา โคราชเอนซิส (Sirindhornna khoratensis) ราชสีมาซอรัส สุรนารีเอ (Ratchasimasaurus suranareae) และสยามโมดอน นิ่มงามมิ (Siamodon nimngami) และสัตว์ร่วมยุคสายพันธุ์ใหม่ของโลก เช่น จระเข้โคราช (Khoratosuchus jintasakuli) เต่าโคราช (Kizylkumemys khoratensis)

            3. แหล่งไม้กลายเป็นหินบ้านโกรกเดือนห้าและพิพิธภัณฑ์ ตําบลสุรนารี อําเภอเมืองนครราชสีมา กระจายในพื้นที่ไม่ต่ํากว่า 200 ไร่ พบไม่ต่ํากว่า 17 ชนิด อายุ 0.8 ล้านปีก่อน ยกเว้นอําเภอสีคิ้วที่พบ ไม้กลายเป็นหินตระกูลสนในยุคไดโนเสาร์ เมื่อ 140 ล้านปีก่อน

             อุทยานธรณีโคราชโดยสรุป จึงหมายถึง พื้นที่ทางภูมิศาสตร์ของลุ่มน้ำลำตะคองตอนกลางถึงตอนล่าง มีลักษณะภูมิประเทศและลักษณะทางธรณีวิทยาที่โดดเด่นในระดับนานาชาติ คือ เขาเควสตาหรือเขาอีโต้หินทรายในบริเวณขอบและใกล้ขอบที่ราบสูงโคราช กับวัฒนธรรมไทยโคราช ซึ่งพื้นที่และทรัพยากรดังกล่าว  จะได้รับการจัดการแบบบูรณาการโดยชุมชนท้องถิ่น ผ่านกิจกรรมการท่องเที่ยวเชิงธรณีอย่างยั่งยืน           

            ดังนั้น เมื่อกล่าวถึงอุทยานธรณีโคราช หรือโคราชจีโอพาร์ค จึงอาจสรุปสั้นๆ ว่าเป็น  “ดินแดนแห่งเควสตาและฟอสซิล”  “Cuesta & Fossil Land”  ส่วนในด้านอัตลักษณ์  อาจนึกถึง “ดินแดนแห่ง 1 เขา 1 หิน 1 ลำ 1 วัฒนธรรม และ 3 ซาก”  อันหมายถึง เขาเควสตา หินทราย ลำตะคอง  วัฒนธรรมไทยโคราช  ซากไม้กลายเป็นหิน  ซากช้างดึกดำบรรพ์และซากไดโนเสาร์